Tổng bí thư Tô Lâm và Bộ trưởng bộ chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth(trái) trong cuộc đàm phán ngày 02/11/2025 tại Hà Nội. (Nhiếp ảnh gia Hau Dinh của AP)
Bài viết gốc: An internal document shows the Vietnamese military preparing for a possible American war
Bởi DAVID RISING VÀ ANIRUDDHA GHOSAL
Cập nhật 23:06 GMT+7, ngày 3 tháng 2 năm 2026
HANOI, Việt Nam (AP) — Một năm sau khi Việt Nam nâng quan hệ với Washington lên cấp độ ngoại giao cao nhất, một tài liệu nội bộ cho thấy quân đội nước này đang thực hiện các bước chuẩn bị cho một “cuộc chiến tranh xâm lược” có thể xảy ra với Mỹ và coi Hoa Kỳ là một cường quốc “hiếu chiến”, theo một báo cáo được công bố hôm thứ Ba, 03/2/2026.
Không chỉ vạch trần sự mâu thuẫn trong cách tiếp cận của Hà Nội đối với Mỹ, tài liệu này còn xác nhận nỗi sợ hãi sâu sắc về các thế lực bên ngoài kích động một cuộc nổi dậy chống lại giới lãnh đạo Cộng sản trong một cái gọi là “cách mạng màu”, giống như Cách mạng Cam năm 2004 ở Ukraine, hay Cách mạng Vàng năm 1986 ở Philippines.
Các tài liệu nội bộ khác mà Tổ chức Dự án 88, một tổ chức nhân quyền tập trung vào các vụ vi phạm nhân quyền ở Việt Nam, đã trích dẫn trong phân tích của mình chỉ ra những lo ngại tương tự về động cơ của Mỹ tại Việt Nam.
“Có sự đồng thuận ở đây trong toàn bộ chính phủ và các bộ ngành khác nhau,” ông Ben Swanton, đồng giám đốc Dự án 88 và là tác giả của báo cáo, cho biết. “Đây không chỉ là một phần tử cực đoan hay một nhóm người đa nghi trong đảng hoặc trong chính phủ.”
“Kế hoạch xâm lược lần thứ 2 của Mỹ”
Tài liệu gốc tiếng Việt có tiêu đề “Kế hoạch xâm lược lần thứ 2 của Mỹ” được Bộ Quốc phòng hoàn thành vào tháng 8 năm 2024. Tài liệu này cho rằng, trong nỗ lực theo đuổi “mục tiêu tăng cường khả năng răn đe đối với Trung Quốc, Mỹ và các đồng minh sẵn sàng áp dụng các hình thức chiến tranh phi truyền thống và can thiệp quân sự, thậm chí tiến hành các cuộc xâm lược quy mô lớn chống lại các quốc gia và vùng lãnh thổ ‘lệch khỏi quỹ đạo của họ’”.
Trong khi lưu ý rằng “hiện tại nguy cơ chiến tranh chống lại Việt Nam là rất thấp”, các nhà hoạch định chính sách Việt Nam viết rằng “do bản chất hiếu chiến của Mỹ, chúng ta cần phải cảnh giác để ngăn chặn Mỹ và các đồng minh ‘tạo cớ’ để phát động một cuộc xâm lược đất nước chúng ta”.
Các nhà phân tích quân sự Việt Nam phác thảo những gì họ coi là sự tiến triển qua ba nhiệm kỳ tổng thống Mỹ — từ Barack Obama, qua nhiệm kỳ đầu tiên của Donald Trump, và đến nhiệm kỳ tổng thống của Joe Biden — với việc Washington ngày càng theo đuổi các mối quan hệ quân sự và các mối quan hệ khác với các quốc gia châu Á để “tạo mặt trận chống lại Trung Quốc”.
Việt Nam cân bằng giữa việc tiếp cận ngoại giao và những lo ngại trong nước.
Trong nhiệm kỳ của mình, Biden năm 2023 đã ký kết “Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện” với Việt Nam, nâng quan hệ giữa hai nước lên cấp độ ngoại giao cao nhất, ngang hàng với Nga và Trung Quốc, với tư cách là “đối tác tin cậy với tình hữu nghị dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau”.
Tuy nhiên, trong văn kiện quân sự năm 2024, các nhà hoạch định chiến lược Việt Nam cho biết, trong khi Mỹ coi Việt Nam là “đối tác và mắt xích quan trọng”, họ cũng muốn “truyền bá và áp đặt các giá trị của mình về tự do, dân chủ, nhân quyền, dân tộc và tôn giáo” để dần dần thay đổi chính phủ xã hội chủ nghĩa của đất nước.
“Kế hoạch xâm lược lần thứ hai của Mỹ cung cấp một trong những cái nhìn sáng suốt nhất về chính sách đối ngoại của Việt Nam”, Swanton viết trong bài phân tích của mình. “Điều này cho thấy, thay vì coi Mỹ là đối tác chiến lược, Hà Nội xem Washington là mối đe dọa hiện hữu và không có ý định tham gia liên minh chống Trung Quốc của nước này.”
Bộ Ngoại giao Mỹ từ chối bình luận trực tiếp về “Kế hoạch xâm lược lần thứ hai của Mỹ”, nhưng nhấn mạnh thỏa thuận đối tác mới, nói rằng nó “thúc đẩy sự thịnh vượng và an ninh cho Hoa Kỳ và Việt Nam”.
“Một Việt Nam mạnh mẽ, thịnh vượng, độc lập và kiên cường sẽ mang lại lợi ích cho cả hai nước và giúp đảm bảo khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương ổn định, an toàn, tự do và mở cửa”, Bộ Ngoại giao cho biết.
Các tài liệu hé lộ suy nghĩ nội bộ
Nguyên Khắc Giang, thuộc trung tâm nghiên cứu ISEAS-Yusof Ishak của Singapore, cho biết các kế hoạch này làm nổi bật những căng thẳng trong giới lãnh đạo chính trị Việt Nam, nơi phe bảo thủ, liên minh quân sự của Đảng Cộng sản từ lâu đã lo ngại về các mối đe dọa từ bên ngoài đối với chế độ.
“Quân đội chưa bao giờ cảm thấy thoải mái khi tiến hành Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Hoa Kỳ”, Giang nói.
Căng thẳng trong chính phủ đã lan ra dư luận vào tháng 6 năm 2024, khi Đại học Fulbright liên kết với Mỹ bị một bản tin truyền hình quân đội cáo buộc kích động một “cuộc cách mạng màu”. Bộ Ngoại giao đã bảo vệ trường đại học này, điều mà các quan chức Mỹ và Việt Nam đã nhấn mạnh khi hai nước nâng cấp quan hệ.
“Ngay cả một số nhà lãnh đạo tiến bộ hơn cũng nhìn vào Hoa Kỳ và nói rằng, ‘Vâng, họ thích chúng ta, họ đang làm việc với chúng ta, họ là những đối tác tốt hiện tại, nhưng nếu có cơ hội, nếu xảy ra một cuộc cách mạng màu, người Mỹ sẽ ủng hộ nó,’” Abuza nói.
Chính quyền thứ hai của Trump làm giảm bớt một số lo ngại, nhưng lại làm nảy sinh nhiều lo ngại hơn.
Dưới thời nhà lãnh đạo Tô Lâm, người trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản cùng thời điểm văn kiện này được soạn thảo, đất nước đã chuyển sang tăng cường quan hệ với Mỹ, đặc biệt là dưới thời Trump, Giang cho biết.
Lâm được tái bổ nhiệm làm Tổng Bí thư vào tháng trước và dự kiến cũng sẽ đảm nhiệm chức chủ tịch nước, điều này sẽ khiến ông trở thành nhân vật quyền lực nhất đất nước trong nhiều thập kỷ.
Với Lâm đứng đầu, doanh nghiệp gia đình của Trump đã khởi công dự án khu nghỉ dưỡng golf và bất động sản hạng sang mang thương hiệu Trump trị giá 1,5 tỷ đô la tại tỉnh Hưng Yên phía bắc. Lãnh đạo Việt Nam gần như ngay lập tức chấp nhận lời mời của Trump tham gia Hội đồng Hòa bình, điều mà Giang cho rằng là một quyết định nhanh chóng bất thường, bởi vì các động thái chính sách đối ngoại thường được cân nhắc kỹ lưỡng với sự chú ý đến phản ứng có thể xảy ra của Bắc Kinh.
Nhưng chiến dịch quân sự của Trump nhằm bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro đã tạo thêm lý do cho phe bảo thủ Việt Nam lo ngại về việc xích lại gần hơn với Washington. Bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ liên quan đến đồng minh Cuba của Hà Nội đều có thể làm đảo lộn cán cân chiến lược của Việt Nam, Giang nói thêm.
“Cuba rất nhạy cảm,” ông nói. “Nếu có chuyện gì xảy ra ở Cuba, nó sẽ gây chấn động mạnh trong giới tinh hoa chính trị Việt Nam. Nhiều người trong số họ có mối quan hệ rất mạnh mẽ và mật thiết với Cuba.”
Nhìn chung, năm đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump có lẽ đã khiến người Việt Nam hài lòng về việc tập trung vào Tây bán cầu nhưng lại băn khoăn về những diễn biến khác, ông Abuza cho biết.
“Người Việt Nam sẽ bối rối trước chính quyền Trump, vốn đã xem nhẹ việc thúc đẩy nhân quyền và dân chủ, nhưng đồng thời lại sẵn sàng vi phạm chủ quyền của các quốc gia và loại bỏ những nhà lãnh đạo mà họ không thích,” ông nói.
_____
Rising đưa tin từ Bangkok.
🍀 DAVID RISING
Rising đưa tin về các câu chuyện khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho hãng thông tấn Associated Press. Ông đã làm việc khắp thế giới, bao gồm đưa tin về các cuộc chiến ở Iraq, Afghanistan và Ukraine, và đã sống gần 20 năm ở Berlin trước khi chuyển đến Bangkok.
🍀 ANIRUDDHA GHOSAL
Ghosal đưa tin về sự giao thoa giữa kinh doanh và biến đổi khí hậu ở Đông Nam Á cho hãng thông tấn Associated Press. Ông sống tại Hà Nội. Việt Nam.
Quy Nhơn, 13:39 Thusday 05th Feb, 2026
0 Nhận xét